آنچه روزانه با آن روبه‌رو هستیم و همیشه از آن استفاده می‌کنیم، غذا خوردن و نوشیدن است که از اهمیت خاص خود برخوردار است؛ اما در کنار آن غذاهای دیگر نیز هستند که هرکدام در سلامت و نیز بیماری ما اثرگذارند؛ که غفلت از هرکدام ممکن است انسان را دچار بیماری‌های پنهان و طولانی کند. غذاهایی که برای بدن و روح انسان نیاز است و همچنین برای درمان بیماری‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرند. این دسته از غذاها، غذاهایی هستند که بیشتر افراد از آن استفاده می‌کنند ولکن از غذا بودن و مفید یا غیرمفید بودن آن آگاهی کافی ندارند چراکه این‌گونه غذاها دیده نمی‌شود و نیز کمتر مورد دقت و توجه واقع می‌شوند.

امام صادقA: سه چيز { خورده نمى‏شود} ولى چاق‏ مى‏كند و سه چيز {خورده مى‏شود} ولى لاغر مى‏كند: آن سه چيز كه چاق مى‏كند: مداومت در حمام رفتن و بو كردن عطر خُوش و پوشيدن لباس نرم است؛ و آن سه چيزى كه لاغر مى‏كند، مداومت در خوردن تخم‌مرغ و ماهى و شكوفه درخت خرماست.[1]

در حدیث دیگر چنین بیان‌شده است: سه چیز چاق‌کننده است ولی خورده نمی‌شود و سه چیز خورده می‌شود ولی لاغر می‌کند. 1. خرما نارس؛ 2. کُنجاله؛ 3. گردو؛ اما چاق‌کننده: 1. نوره کشیدن (پودر نظافت)؛ 2. عطر زدن؛ 3. لباس کتان پوشیدن.[2]

در این نوشتار، به بررسی اجمالی خوراک‌های هفت‌گانه (دهانی، لمسی، شنیداری، بویای، دیداری، جنسی، اُنسی و پنداری) که همه‌روزه همگان با آن روبه‌رو هستند و تأثیر شگفتی در رشد و نیز پژمردگی روح و جسم دارد پرداخته‌ایم. به امید آنکه سرنخ‌هایی برای تحقیق و پژوهش باشد (به امید آنکه دانشورانی تیزبین این بحث را به اکمال و اتمام برسانند) و نیز راه‌‌گشا و راهنمای زندگی قرار گیرد؛ و ناگفته پیداست که آشنایی و عمل به این خوراک‌های هفت‌گانه باید با مشورت و زیر نظر متخصص صورت گیرد و از خوانندگان هوشیار و هشیار خواستاریم که کاستی‌ها را بر ما ببخشایند و ما را از نقد و پیشنهادهای سازنده و بالنده بی‌بهره نگذارند. در پایان بر خود لازم می دانم از زحمت ها و رحمت های استاد گرامی ام که خالصانه و موشکافانه متن را چندین بار مرور و نقد کردند تشکر و قدردانی نمایم.

کتاب رایگان در درگاه های کتاب ارائه شده است.

[1]. «ثَلَاثَةٌ يُسْمِنَّ وَثَلَاثَةٌ يُهْزِلْنَ فَأَمَّا الَّتِي يُسْمِنَّ فَإِدْمَانُ الْحَمَّامِ وَشَمُّ الرَّائِحَةِ الطَّيِّبَةِ وَلُبْسُ الثِّيَابِ اللَّيِّنَةِ وَأَمَّا الَّتِي يُهْزِلْنَ فَإِدْمَانُ أَكْلِ الْبَيْضِ وَالسَّمَكِ وَالطَّلْعِ» خصال، ج 1، ص 194. بیان شیخ صدوق: «منظور از مداومت در حمام رفتن اين است كه يك روز در ميان به حمام برود و چون هر روز حمام رود لاغر مى‏شود» (همان). در برخی از نسخ به جای «الطلع» «الضِّلْع» به معنای امتلاء و پری معده و نفخ معده‏ آمده است. (روضة الواعظین، ج 2، ص 307؛ مکارم الاخلاق، ص 54). «الضلع: امتلاء البطن شبعا أو ريا حتّى يضلع أضلاعه‏».

[2]. امام صادق:A «ثَلَاثٌ لَا يُؤْكَلْنَ وَيُسْمِنَّ وَثَلَاثٌ يُؤْكَلْنَ وَيَهْزِلْنَ فَأَمَّا اللَّوَاتِي يُؤْكَلْنَ وَيَهْزِلْنَ فَالطَّلْعُ وَالْكُسْبُ‏ وَالْجَوْزُ وَأَمَّا اللَّوَاتِي لَا يُؤْكَلْنَ وَيُسْمِنَّ فَالنُّورَةُ وَالطِّيبُ وَلُبْسُ الْكَتَّانِ». وسائل الشیعه، ج 24، ص 434. در برخی از نسخه‌ها برای لاغر کننده‌ها چنین آمده است «اللَّحْمُ الْيَابِسُ وَالْجُبُنُّ وَالطَّلْع‏» (کافی، ج 12، ص 437). «الکسب: تفاله دانه‌های روغنی پس از روغن‌کشی، معادل فارسی کنجاله».